ważne pojęcia
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
SIELANKA to gatunek literacki o proweniencjach antycznych. Ukształtował się w poezji greckiej, w twórczości Teokryta (III w. p.n.e.), który traktował sielankę albo jako realistyczny obrazek przedstawiający wiernie krajobraz oraz zajęcia i przeżycia bohaterów, albo jako formę literackiej zabawy kamuflującej aktualną problematykę społeczno-obyczajową.

Sielanka obejmuje utwory tematycznie związane z życiem pasterzy, rolników, rybaków, myśliwych. Gatunek ten najczęściej wyraża się lirycznym monologu, poprzedzonym lub przeplecionym opisem albo dialogiem, ale czasem posługuje się formą czystego dialogu, formami narracyjnymi (sielanka epicka) lub dramatycznymi (sielanka udramatyzowana).

Sielanka wykształciła specjalny rodzaj bohatera, pasterza wyposażonego w rekwizyty typowe dla jego sytuacji i zajęć (tzw. kostium pasterski), którego obecność jest jej głównym wyznacznikiem gatunkowym. Mniej istotna była tematyka wypowiedzi, która mogła być: pieśnią pasterską, lirycznym wyznaniem, wywodem panegirycznym albo perswazyjno-moralistycznym.

W Polsce najsłynniejsze sielanki powstały w renesansie (m.in. Szymon Szymonowic, to on wprowadził polską nazwę gatunku) oraz w oświeceniu (Franciszek Karpiński, Franciszek Dionizy Kniaźnin).

SENTYMENTALIZM – termin ( z ang. „sentimental”, czyli „wrażliwy”, „uczuciowy”) powchodzi od tytułu powieści angielskiego pisarza Laurence’a Sterne’a „Podróż sentymnetalna”. Sentymentalizm to jeden z prądów umysłowych i literackich rozwijający w europejskim oświecenie, jako opozycja dla klasycyzmu. Prąd ten głosił, spowodowany jej Sentymentaliści, upatrując przyczyn kryzysu moralnego ówczesnej cywilizacji w odejściu od stanu naturalnej prostoty i utracie przez człowieka przyrodzonej wrażliwości i dobroci, głosili pochwałę czułości i prostoty, a odrzucili koncepcje racjonalistyczne. Z tego względu charakterystyczny dla tego prądu jest zachwyt nad pięknem przyrody.

Źródłem twórczości w estetyce sentymentalizm było indywidualne przeżycie, a jej celem autoanaliza oraz kształtowanie naturalnych więzi międzyludzkich (uczucie rodzinne, przyjaźń, miłość). Literatura sentymentalna pogłębiła analizę psychologiczną postaci, wytworzyła nowego bohatera: człowieka czułego, a także wpłynęła na rozwój takich gatunków, jak: powieść, dramat mieszczański, liryka osobista. Inną zasługą tego prądu jest przełamanie stylu patetyczno-retorycznego na rzecz prostoty i śpiewności w poezji.

strona:   - 1 -  - 2 - 


  Dowiedz się więcej
1  Laura i Filon - analiza i interpretacja
2  Wykaz publikacji
3  Charakterystyka twórczości Franciszka Karpińskiego



Komentarze
artykuł / utwór: ważne pojęcia




    Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)


    Imię:
    E-mail:
    Tytuł:
    Komentarz:
     





    Tagi: